آقای ۶۹ ساله با تنگی نفس هنگام فعالیت‌های روزانه به بیمارستان آمد. نوار قلبش مشکلی جدی نشان نمی‌داد، فقط یک بلوک خفیف داشت.

سونوگرافی معمولی قلب (از روی قفسه سینه) مشخص کرد که دریچه میترال — همان دریچه‌ای که خون را از ریه‌ها به قلب چپ می‌رساند — به شدت تنگ شده (مساحت آن فقط ۱.۲ سانتی‌متر مربع بود). دهلیز چپ قلب خیلی بزرگ شده بود و فشار در شریان ریوی کمی بالا رفته بود.

کشف اتفاقی توده برای آماده‌سازی عمل باز کردن دریچه با بالون، پزشکان سونوگرافی پیشرفته‌ای به نام اکوکاردیوگرافی ترانس‌ازوفاژیال (TEE) انجام دادند. در این روش، پروب نازک از راه مری وارد بدن می‌شود و تصاویر خیلی واضح‌تری از قلب و ساختارهای اطراف آن می‌گیرد.

در حین این بررسی، پزشکان متوجه یک توده خوش‌تعریف به اندازه ۵۳ در ۳۶ میلی‌متر در فضای پشت قلب (مدیاستن خلفی) شدند. خوشبختانه این توده قلب یا رگ‌های اصلی را فشار نمی‌داد و مشکلی برای جریان خون ایجاد نکرده بود.

بررسی دقیق‌تر با سی‌تی اسکن نشان داد که توده بزرگ‌تر شده و به ابعاد ۶۴ در ۴۳ میلی‌متر رسیده است. همچنین غدد لنفاوی در اطراف آن بزرگ شده بودند و بعضی از آن‌ها مرکز مرده (نکروز) داشتند.

وقتی سی‌تی اسکن ۱۰ ماه قبل بیمار را نگاه کردند، متوجه شدند همان توده قبلا وجود داشته ولی خیلی کوچک‌تر بوده (۱۷ در ۱۳ میلی‌متر). رشد سریع توده در کمتر از یک سال همراه با غدد لنفاوی مشکوک، پزشکان را نگران کرد که ممکن است لنفوم (نوعی سرطان غدد لنفاوی) یا سرطان منتشرشده باشد.

درمان بیمار با موفقیت تحت عمل باز کردن دریچه میترال با بالون (PTMC) قرار گرفت و وضعیت قلبش بهتر شد. اما متاسفانه از بررسی بیشتر توده پشت قلب خودداری کرد.

نکته‌های کلیدی:

• سونوگرافی قلب از راه مری (TEE) گاهی چیزهایی فراتر را هم نشان می‌دهد. چون پروب آن خیلی نزدیک به فضای بین ریه‌ها (مدیاستن) قرار می‌گیرد، ممکن است توده‌هایی را کشف کند که در سونوگرافی معمولی دیده نمی‌شوند.
• وقتی توده‌ای در این ناحیه پیدا می‌شود، حتما باید با سی‌تی اسکن پیگیری شود، به‌خصوص اگر سریع رشد کرده باشد یا غدد لنفاوی درگیر باشند.
• در بیمارانی که قرار است عمل دریچه قلب انجام دهند، TEE نه تنها برای بررسی قلب، بلکه برای چک کردن اتفاقی سایر مشکلات هم مفید است.

پیام بالینی

توده مدیاستنال ممکن است طی اکوکاردیوگرافی ترانس‌ازوفاژیال به طور اتفاقی کشف شود؛ بنابراین پزشکان باید دانش و آمادگی لازم برای تشخیص و توصیف این یافته‌ها را داشته باشند.

این گزارش نشان می‌دهد که گاهی یک تست روتین قلبی می‌تواند دریچه‌ای به سمت تشخیص زودهنگام یک مشکل دیگر باز کند. هوشیاری پزشکان و پیگیری بیماران، کلید اصلی است.