سندرم متابولیک یک بیماری جدا نیست. مجموعه‌ای است از چند اختلال که کنار هم می‌آیند: چاقی شکمی، تری‌گلیسرید بالا، HDL پایین، قند خون بالا و فشار خون بالا. تعریف رایج می‌گوید اگر دست‌کم سه تا از این پنج مورد باشد، فرد سندرم متابولیک دارد. مشکل این تعریف همین «خط برش» است. کسی که درست زیر آستانه است و کسی که هر پنج مورد را شدید دارد، هر دو یا «ندارد» حساب می‌شوند یا «دارد»؛ در حالی که خطرشان یکی نیست.

در این مطالعه، به‌جای این تقسیم دوتایی، یک نمره پیوسته به نام cMetS ساخته شد. ۶۰۶۰ بیمار با STEMI، بین سال‌های ۱۳۸۶ تا ۱۴۰۰. حدود ۷۹ درصد مرد بودند و میانگین سن ۶۰ سال. سندرم متابولیک در کل جمعیت نزدیک ۵۲ درصد بود؛ اما فاصله زن و مرد چشمگیر بود: حدود ۸۵ درصد زنان در برابر حدود ۴۳ درصد مردان.

▸ نمره جدا برای زن و مرد و بر پایه الگوی غالب عوامل متابولیک ساخته شد. در هر دو، سن، دور کمر، تری‌گلیسرید، قند ناشتا، و سابقه دیابت، فشار خون و چربی خون بالا وارد معادله شدند. در زنان، HDL هم اضافه شد و اثر محافظتی داشت؛ یعنی HDL بالاتر، نمره را کم می‌کرد. در مردان زیر ۷۵ سال، سهم HDL آن‌قدر ناچیز بود که از فرمول کنار گذاشته شد.

دقت تشخیصی این نمره، بسته به گروه سنی و جنسی، بین ۰٫۸۱ تا ۰٫۹۳ بود.

━━━━━━━━━━━━━━━━

پیگیری یک‌ساله روی ترکیبی از مرگ، سکته قلبی دوباره، جراحی بای‌پس یا آنژیوپلاستی مجدد انجام شد؛ همان چیزی که MACE نامیده می‌شود.

● در زنان زیر ۷۵ سال، نمره پیوسته حتی بعد از در نظر گرفتن عوامل مخدوش‌کننده، با حادثه سال اول مرتبط ماند. به ازای هر یک امتیاز اضافه، خطر حدود ۰٫۹ درصد بیشتر می‌شد.

● آستانه ۱۱۲ امتیاز زنان پرخطر را جدا کرد. خطر حادثه در این گروه، نسبت به زنان با نمره ۱۱۲ یا کمتر، نزدیک ۱٫۷۵ برابر بود.

● در مردان زیر ۷۵ سال، نه تعریف بله‌وخیر و نه نمره پیوسته، بعد از تعدیل، حادثه سال اول را پیش‌بینی نکرد.

● در بیماران ۷۵ سال و بالاتر، چه زن و چه مرد، هیچ‌کدام از این دو معیار با MACE یک‌ساله ارتباط نداشت؛ هرچند خود نمره همچنان سندرم متابولیک را خوب تشخیص می‌داد.

تشخیص دقیق سندرم متابولیک با پیش‌بینی حادثه یکی نیست. در سالمندان، آناتومی رگ، پیچیدگی عمل، ضعف ذخیره قلبی، چندمرضی بودن و خطر خونریزی اغلب سنگین‌تر از بار متابولیک‌اند. در مردان جوان‌تر هم سیگار و مصرف تریاک بسیار شایع‌تر بود و ممکن است بخشی از خطر را از مسیری غیر از سندرم متابولیک ساخته باشند.

━━━━━━━━━━━━━━━━

نمره بالا در زن زیر ۷۵ سال یعنی بار متابولیک تجمعی جدی است، حتی اگر هنوز هر سه معیار کلاسیک پر نشده باشد. این بیماران ممکن است با تعریف رایج «بدون سندرم متابولیک» بمانند و از توجه کافی جا بمانند. منطقی است قند، چربی، فشار خون و وزنشان دقیق‌تر بازبینی شود و پیگیری قلبی متابولیک نزدیک‌تر باشد.

اما آستانه ۱۱۲ فعلا آستانه طبقه‌بندی خطر است، نه آستانه شروع یک درمان خاص.

برای ۷۵ سال به بالا، تمرکز یک‌ساله بهتر است روی شاخص‌های سالمندی، ذخیره عملکردی و پیچیدگی کرونر باشد تا روی برچسب سندرم متابولیک.