دی‌اکسید کربن (CO₂) یکی از مهم‌ترین شاخص‌های تنفس و وضعیت بیمار در اتاق عمل است. پزشکان معمولا با دستگاه کاپنوگرافی (EtCO₂) به‌صورت لحظه‌ای این مقدار را می‌بینند و کمتر نیاز به گرفتن خون از شریان (PaCO₂) پیدا می‌کنند. اما در کودکان مبتلا به بیماری‌های مادرزادی قلب این رابطه همیشه ساده نیست.

محققان، ۳۴ کودک با بیماری آسیانوتیک (بدون کبودی) و ۳۰ کودک با بیماری سیانوتیک (با کبودی) را که تحت عمل‌های ترمیمی قلب (مانند بستن PDA، استنت‌گذاری عروق ریوی و…) قرار گرفتند، بررسی کردند. قبل و بعد از عمل، همزمان EtCO₂ و PaCO₂ را اندازه‌گیری کردند.

نتایج کلیدی:

• در کودکان آسیانوتیک: تفاوت PaCO₂ − EtCO₂ تقریباًپ ثابت ماند (از ۷.۴ به ۶.۷ میلی‌متر جیوه، تغییر معنادار نداشت). یعنی بعد از عمل هم می‌توان به کاپنوگرافی اعتماد کرد و نیازی به تکرار مکرر ABG نیست.
• در کودکان سیانوتیک: تفاوت PaCO₂ − EtCO₂ به‌طور معناداری کاهش یافت (از ۱۸.۱ به ۹.۲ میلی‌متر جیوه). همزمان PaO₂ بالا رفت، PaCO₂ کمی پایین آمد و EtCO₂ افزایش یافت. یعنی بعد از عمل، کاپنوگرافی عدد بالاتری نشان می‌دهد و ممکن است پزشک را گمراه کند. بنابراین باید حتما ABG تکرار شود.
• در هر دو گروه، سطح بی‌کربنات خون کمی کاهش یافت، اما فقط در گروه سیانوتیک وضعیت اکسیژناسیون (PaO₂/FiO₂) به‌طور قابل توجهی بهتر شد.

پیام عملی : اگر بیمار سیانوتیک است (مانند تنگی شدید ریوی، تترالوژی فالوت، TGA و…)، حتی اگر کاپنوگرافی عدد خوبی نشان می‌دهد، حتما گاز خون شریانی بگیرید. در بیماران آسیانوتیک (مانند PDA ساده، ASD، VSD بدون فشار ریوی بالا) می‌توانید با خیال راحت‌تر به مانیتورینگ غیرتهاجمی تکیه کنید.