در گذشته، وقتی کسی سکته قلبی می‌کرد، گاهی دیواره بین دو بطن قلب پاره می‌شد و سوراخی ایجاد می‌شد که خون از چپ به راست می‌رفت (به آن نقص دیواره بین بطنی پس از سکته یا PIVSD می‌گویند). این عارضه خیلی خطرناک بود و اغلب باعث مرگ می‌شد.

اما امروز با آنژیوگرافی سریع و استنت‌گذاری، این مشکل بسیار نادر شده است. متاسفانه در دوران کرونا همه چیز تغییر کرد. بسیاری از مردم به خاطر ترس از ویروس به بیمارستان نمی‌رفتند، سکته‌شان دیر تشخیص داده می‌شد و در نتیجه عارضه‌های شدیدتری مثل همین سوراخ دیواره قلب بیشتر دیده شد.

داستان بیمار ما:

آقای ۵۸ ساله، دیابتی و سیگاری، سه سال پیش با تب، سرفه و تنگی نفس بستری شد. ابتدا فکر کردند فقط کرونا دارد، اما روز دوم سکته قلبی تشخیص داده شد و اکو نشان داد سوراخ بزرگی (۱۸ میلی‌متر) در دیواره بین بطن‌ها ایجاد شده است. چون وضعیتش خیلی بد بود، همان روزها جراحی اورژانسی بای‌پس عروق + ترمیم سوراخ انجام شد. بعد از ۴۵ روز مرخص شد و همه چیز خوب به نظر می‌رسید.

سه سال بعد، فقط با تنگی نفس متوسط هنگام فعالیت به کلینیک آمد. در معاینه پزشک صدای غیرطبیعی (سوفل) شنید. اکوی معمولی (دید چهارحجره‌ای معمولی) کاملا طبیعی بود! اما وقتی تکنسین با زاویه خاص به عقب (posterior tilt) قلب را نگاه کرد، ناگهان مشخص شد: دیواره بین بطن‌ها باد کرده و در محل ترمیم قبلی، یک سوراخ کوچک باقی مانده است که خون از چپ به راست می‌رود. همراه آن یک آنوریسم (برآمدگی ضعیف) هم وجود داشت.

جالب اینکه حجم شانت خون خیلی کم بود (Qp/Qs = ۱.۴) و بیمار پایدار بود. بنابراین نیازی به جراحی مجدد نبود. فقط دارو، کنترل فشار خون، درمان COPD و پیگیری منظم اکو کافی بود. شش ماه و یک سال بعد هم وضعیتش ثابت ماند.

پیام‌های مهم:

• پزشکان باید بدانند که گاهی سوراخ قلب فقط در زاویه‌های خاص اکو دیده می‌شود؛ یک اکوی معمولی کافی نیست.
• علائم ساده مثل تنگی نفس جدید را جدی بگیرید، به‌خصوص اگر سابقه سکته دارید.
• هوشیاری کلید تشخیص است. 

این مقاله تاکید می‌کند که در دوران کرونا به دلیل تاخیر در درمان سکته‌ها، عارضه‌های مکانیکی قلب بیشتر شد. خوشبختانه امروز با روش‌های جدید جراحی (مثل تکنیک دیوید یا سه‌پچ) و حتی بستن سوراخ از طریق پوست (بدون عمل باز) می‌توان خیلی از این بیماران را نجات داد.