آمبولی ریه (لخته خون در ریه) یک بیماری جدی و گاهی خطرناک است که هر سال هزاران نفر را درگیر می‌کند. وقتی بیمار با علائمی مثل تنگی نفس ناگهانی، درد قفسه سینه یا سرفه خونی به اورژانس مراجعه می‌کند، پزشکان اول با یک «نمره بالینی ساده» (به نام pCPS) احتمال بیماری را تخمین می‌زنند. این نمره کمک می‌کند تصمیم بگیرند بیمار فقط نیاز به آزمایش خون ساده (د-دیمر) دارد یا باید فورا سی‌تی اسکن شود.

تا حالا چند نمره مختلف وجود داشت و پزشکان مردد بودند که کدام را استفاده کنند:

• نمره ولز (دو یا سه‌سطحی)
• نمره ژنوای اصلاح‌شده (سه‌سطحی)
• قانون PERC (برای رد سریع در بیماران کم‌خطر)

این مطالعه برای اولین بار همه این نمرات را با روش پیشرفته «متاآنالیز شبکه بیزی» مقایسه کرد و نتیجه خیلی روشن بود:

✅ نمره ژنوای اصلاح‌شده (سه‌سطحی) برنده مطلق شد.

• در رد کردن آمبولی ریه تقریبا به خوبی نمره ولز سه‌سطحی عمل می‌کند.
• اما در «استفاده بهینه از تصویربرداری» و «جداسازی درست بیمارانی که نیاز به د-دیمر دارند از کسانی که باید سی‌تی شوند» به طور معناداری بهتر است.
• مهم‌تر اینکه این نمره کاملا عینی است و به قضاوت شخصی پزشک وابسته نیست (برخلاف نمره ولز که چند آیتم ذهنی دارد).

❌ نمره ولز دوسطحی به طور قابل توجهی ضعیف‌تر از همه بود و بیماران بیشتری را اشتباه به تصویربرداری می‌فرستاد یا آمبولی را از دست می‌داد.

قانون PERC هم بسیار امیدوارکننده است؛ به‌خصوص برای رد سریع آمبولی در اورژانس‌های شلوغ بدون نیاز به آزمایش خون. اما چون داده‌ها هنوز قطعی نیستند و در برخی کشورها (مثل اروپا) عملکرد ضعیف‌تری نشان داده، فعلا نمی‌توان آن را به عنوان استاندارد قطعی توصیه کرد.

چرا این موضوع مهم است؟ با استفاده از نمره ژنوای اصلاح‌شده به جای نمره ولز سه‌سطحی:

• بیماران کم‌خطر کمتر سی‌تی می‌شوند (و کمتر در معرض اشعه و هزینه قرار می‌گیرند).
• بیماران پرخطر سریع‌تر تشخیص داده می‌شوند.
• اورژانس‌ها خلوت‌تر و کارآمدتر می‌شوند.

نتیجه‌گیری: اگر در اورژانس یا درمانگاه با بیمار مشکوک به آمبولی ریه مواجه شدید، اول نمره ژنوای اصلاح‌شده را حساب کنید. این کار ساده، رایگان و بدون نیاز به هیچ وسیله خاصی است و می‌تواند جان بیمار را نجات دهد و همزمان از انجام تست‌های اضافی جلوگیری کند.